VIỆC LÀM CHO NGƯỜI KHUYẾT TẬT: TỪ CƠ HỘI ĐẾN BÌNH ĐẲNG VÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG
Sáng ngày 23/4 tại Hà Nội, Trung tâm IDEA Center Vietnam đã tổ chức thành công Tọa đàm “Việc làm với người khuyết tật – Bình đẳng và cùng phát triển”, với sự tham gia của đại diện các Bộ, doanh nghiệp và các tổ chức của người khuyết tật. Đây không chỉ là một diễn đàn trao đổi chính sách, mà còn là nơi nhìn thẳng vào những khoảng trống còn tồn tại trong hành trình đưa người khuyết tật – đặc biệt là người khiếm thính – đến với thị trường lao động một cách bền vững.

Trong nhiều năm qua, Việt Nam đã có những bước tiến rõ rệt trong chính sách hỗ trợ người khuyết tật. Tuy nhiên, thực tế cho thấy:
- Người khuyết tật vẫn khó tiếp cận việc làm ổn định, phù hợp năng lực
- Hoạt động đào tạo nghề còn chưa gắn chặt với nhu cầu thị trường
- Doanh nghiệp còn thiếu mô hình tuyển dụng và quản trị nhân sự hòa nhập
- Đặc biệt với người khiếm thính:
- Rào cản giao tiếp khiến cơ hội bị thu hẹp
- Thiếu kỹ năng mềm và môi trường thực hành
- Thiếu cầu nối giữa đào tạo – doanh nghiệp – cộng đồng
Khoảng cách lớn nhất không nằm ở năng lực của người khuyết tật, mà nằm ở hệ sinh thái hỗ trợ chưa đồng bộ.
Qua nhiều năm làm việc trực tiếp với người khiếm thính và doanh nghiệp, một điều rõ ràng:
Người khiếm thính không thiếu khả năng làm việc – họ thiếu cơ hội được hiểu đúng và trao quyền đúng cách.
Họ có những lợi thế nổi bật:
- Khả năng tập trung cao
- Tỉ mỉ, kiên trì
- Trung thành với công việc
Nhưng họ cũng cần:
- Môi trường giao tiếp phù hợp
- Hỗ trợ ban đầu
- Niềm tin từ nhà tuyển dụng
Để giải quyết bài toán việc làm cho người khuyết tật, cần chuyển từ cách tiếp cận rời rạc sang mô hình tích hợp:
- Gắn đào tạo với thị trường
- Đào tạo theo nhu cầu doanh nghiệp
- Tăng thực hành, trải nghiệm thực tế
- Phát triển kỹ năng toàn diện
- Không chỉ dạy nghề, mà còn:
- Kỹ năng mềm
- Kỹ năng thích nghi môi trường làm việc
- Đồng hành cùng doanh nghiệp
- Tư vấn mô hình tuyển dụng hòa nhập
- Hỗ trợ xây dựng môi trường làm việc phù hợp
- Trao quyền cho người khuyết tật
- Khuyến khích sự tham gia chủ động
- Xây dựng sự tự tin và lòng tự trọng
Tại SHE+, chúng tôi không chỉ dừng lại ở việc kết nối việc làm hay đào tạo, mà xây dựng một hành trình phát triển toàn diện cho người khiếm thính:
- Hỗ trợ hòa nhập cộng đồng
- Đào tạo kỹ năng mềm, kỹ năng công việc
- Hướng nghiệp dạy nghề gắn với thực tiễn
- Sản xuất các sản phẩm ứng dụng mỹ thuật
- Tạo việc làm và kết nối cơ hội việc làm
Quan trọng hơn cả, SHE+ hiểu rằng để người khuyết tật (nói chung) và người khiếm thính (nói riêng) có thể hướng tới cuộc sống độc lập đó là họ phải có việc làm, có lương và tự lo được cho cuộc sống của mình. Việc làm không chỉ là thu nhập, mà là con đường để người khuyết tật khẳng định giá trị, tham gia bình đẳng và đóng góp cho xã hội
Tại buổi tọa đàm bà Chử Thị Thanh Hương – Sáng lập/ GĐ She+ và là Chủ tịch của Hội Cha Mẹ trẻ khiếm thính và người khiếm thính Việt Nam cũng nhấn mạnh về vai trò đồng hành của gia đình đối với người khuyết tật trong từng giai đoạn phát triển của Trẻ khuyết tật. Việc định hướng tương lai và kế hoạch đồng hành cụ thể từ chính trong gia đình rất quan trọng với việc hướng đến mục tiêu sống độc lập khi đến tuổi trưởng thành ngoài việc có những tác động của cơ chế chính sách và của cộng đồng.

Một xã hội hòa nhập không được đo bằng số chính sách ban hành, mà bằng số người khuyết tật có việc làm bền vững và được tôn trọng.
Và hành trình đó cần:
- Sự đồng hành của gia đình
- Sự thay đổi từ doanh nghiệp
- Sự đồng hành của tổ chức xã hội
- Và trên hết, là niềm tin vào năng lực của người khuyết tật

